Altium Designer: Schematic 101

Bu bölümde, devrenin kurgulandığı schematic üzerinde duracağız. Schematic, bileşenleri yerleştirerek neyin nereye bağlanacağını çizdiğimiz dosyadır.

Altium Designer: Schematic 101

Bu bölümde, devrenin kurgulandığı schematic üzerinde duracağız. Schematic, bileşenleri yerleştirerek neyin nereye bağlanacağını çizdiğimiz dosyadır. Bileşenler, bağlantılar, bağlantıların devredeki özelliklerini belirten classlar schematic üzerinde tasarlanır.

Properties Paneli

Properties paneli, ayarların yapıldığı yerdir. Herhangi bir obje seçili değilken schematic ayarlarını yapabilirsiniz. Bir objeyi seçtiğinizde, onun parametreleri karşınıza çıkar.

İlk olarak, schematic ayarları üzerinde duralım. General sekmesindeki Selection Filter, hangi tür objeleri seçebileceğinizi belirler. Kalabalık bir tasarımınız varsa, ya da yalnız belli türdeki objelerin ayarını (örneğin, yazı tipini) değiştirmek istiyorsanız filtreyi kullanabilirsiniz.

General bölümü, dokümanın ölçü birimi ve grid (ızgara) ayarlarını belirler. Ne yaptığınızı bilmeden bu ayarları değiştirmeyin. Units'i mm'ye çevirmeniz ya da grid ayarlarını değiştirmeniz, objelerle bağlantıların kesişmemesine ve devrenizin oluşamamasına neden olur. Bileşenler mils ile belirtilen ölçü biriminde (inch'in binde biri) tasarlanır.

Page options bölümünde dokümanın boyutunu ve sağ altta bulunan title bloğunu ayarlayabilirsiniz. Tasarımınızın karmaşıklığına göre sheet size ayarından sayfa boyutu ayarlanır. Title block isteğinize göre kapanıp açılabilir. Margin and zones bölümünden sayfanın çevresinde bulunan koordinat rakam ve harflerini ayarlayabilirsiniz.

Komponent Eklemek

Devrenizde kullanacağınız komponentleri (entegre, direnç...) Components panelinden ekleyebilir, sonrasında obje seçiliyken Properties panelinden özelliklerini (ismi, kılıfı...) düzenleyebilirsiniz.

Komponent eklemenin birkaç yolu var.

1. Altium Designer ile gelen ve Altium365 üzerinde yer alan komponentleri kullanabilirsiniz.

Components paneli açıkken yukarıdaki açılır menüden All'u ya da alt kategorileri seçerek bu listeye dahil edilmiş komponentleri kullanabilirsiniz. (Kendi komponentlerimizi kullanmak için bu listeyi sildiğim için rakamlar 0 gösteriyor. Sizde liste dolu gelecektir.)

2. Kendi custom components kütüphanenizi oluşturup, tasarladığınız komponentleri kullanabilirsiniz. Ya da, üreticilerin paylaştığı kütüphaneleri aynı yöntemle kullanabilirsiniz. (Örneğin, konnektör üreticisi bir şirket tüm konnektörlerini içeren bir kütüphane yayınlayarak işinizi kolaylaştırabilir.)

Bu şekilde kendi kütüphanenizi ya da dışarıdan bir kütüphaneyi eklemek için, Tools > Preferences ile Altium Designer ayarlarını açın. Data Management > File-Based Libraries bölümünden Install butonu ile kütüphanelerinizi ekleyebilirsiniz. Kütüphanelerinizin Components panelindeki sırasını değiştirmek için Move Up / Move Down ile sıralama yapabilirsiniz. Bir kütüphaneyi nadiren kullanacaksanız Activated seçimini kaldırarak geçici olarak gizleyebilirsiniz.

Bu seçenekle eklediğiniz komponentler, Components panelinde, üstte bulunan açılır menüde yerini alacak.

3. Manufacturer Part Search yöntemi, Altium Designer'ın öne çıkan özelliklerinden. Bu yöntemle bir çok üreticinin komponentlerini, dağıtımcılardaki stok ve fiyat bilgilerini seçim sırasında öğrenebilirsiniz. Aynı zamanda, datasheetler de komponentlerle birlikte gelecek ve araştırma süreniz oldukça kısalacaktır. Altium Designer'ın sağ altında bulunan Panels butonu ile Manufacturer Parts Search panelini açabilirsiniz.

Seçtiğiniz herhangi bir komponenti dokümana eklemek için sağ tıklayıp Place komutunu kullanabilirsiniz. İlk iki yöntemde alternatif olarak komponenti sayfaya sürükleyebilirsiniz.

Başlangıçta üç yöntem olması karışıklığa sebep olabilir. Altium Designer'ın her seviye tasarımda kullanılabileceğini düşündüğünüzde farklı ihtiyaçlara uygun çözümler üretildiğini görebilirsiniz. Örneğin, biz kendi kütüphanelerimizi oluşturduk, bu şekilde tüm çizimler aynı tarzda görünüme sahip oldu. Sizin işinizde komponent seçerken hızlı fiyat takibi daha ön planda olabilir. İhtiyacınıza göre, hangi yöntemi seçtiğinizin doğrusu - yanlışı bulunmuyor.

Komponent Özellikleri

Tasarımınızı PCB'ye aktarmadan önce eklediğiniz komponentlerin isimlerini, değerlerini, açıklamalarını ve kılıflarını belirlemeniz gerekir. Deneme için schematic dokümanına birkaç komponent ekletin. Bu komponentler seçiliyken Properties panelini açın. (Görünmüyorsa, sağ alttaki Panels butonundan Properties'i seçin.) Örneğin bir LED'i seçtiğimizde, aşağıdakine benzer değerler göreceksiniz.

Designator: Komponentin adını belirler. D, Diyot (ve LED); R, Resistor; C, Capacitor gibi komponentin türünü belirten ilk harften sonra 1 den başlayarak numara verilir. R1, R2, R3... Bir tasarımda her designator bir defa kullanılmalıdır. Aynı ismi tekrar ederseniz komponentin bir kenarında kırmızı uyarı işareti hatanızı belirtir.

Comment: Komponentin özelliklerini belirlediğiniz alandır. SMT Dizgi sırasında bazı dizgi makinesi yazılımları komponentleri comment alanındaki değerlere göre gruplar. Bu yüzden, aynı komponentlerde aynı değerin yazılması önemlidir. Örneğin dirençler için "RES 0603 10K 1%" gibi bir şablon kullanabilirsiniz. Dilerseniz şablonunuza ısı değerleri gibi parametreleri de ekleyebilirsiniz. Sizin ve ekibinizin yaptığı işin gereksinimlerine göre kendi standardınızı oluşturabilirsiniz.

Description: Eklemek istediğiniz detay bilgileri buraya yazabilirsiniz. Komponentin ne işe yaradığı, güç bilgileri gibi schematic ekranında göze çarpmasını istediğiniz bilgilere yer verebilirsiniz.

Footprint (Kılıf) Seçimi

Tasarımınıza eklediğiniz bir bileşenin bir ya da birden çok kılıfı olabilir. Örneğin, bir LED 5 ve 10mm TH kılıfta ya da 0603 SMT kılıfta olabilir. Properties panelinden Parameters bölümüne gelerek Footprint satırının sağındaki Show yazısına tıkladığınızda, komponentinizin sunulduğu kılıf seçeneklerini göreceksiniz. Value açılır listesindeki değerlerle istediğiniz kılıfı seçebilirsiniz.

Birden çok komponentin özelliğini değiştirmek istiyorsanız, bu komponentleri seçerek bir seferde değişiklik yapabilirsiniz. Yalnız değiştirdiğiniz parametreler değişecek, diğer parametreler (örneğin, her komponentin birbirinden farklı designator'ı) etkilenmeyecektir.

Bağlantı (Wire) Eklemek

Komponentlerin pinlerini birbirine bağlamak için Wire aracını kullanıyoruz. Wire eklemek için yukarıda bulunan menüden Wire ikonunu seçebilirsiniz ya da CTRL + W kısayolunu kullanabilirsiniz.

Çizime bir komponentin istediğiniz pininden başlayarak hedef komponentinin istediğiniz pinine kadar devam edebilirsiniz.

Köşeli çizim yapmak için, yol üzerinde köşe olmasını istediğiniz noktaya tıklayarak devam edebilirsiniz. Wirelarınızın başlangıç ve bitiş noktalarının komponent pinlerinin uçlarına bire bir değdiğinden emin olun. Yazının başında anlattığım schematic unit ve grid ayarlarının değiştirilmemesinin bu aşamada önemi bulunuyor.

Wire İpuçları

  • Wire'lar artı şeklinde üst üste geçebilir. Birleşim yerlerinde nokta işareti olması temas ettikleri anlamına gelir. Nokta yoksa, temas etmeden üstüste geçiyorlardır.
  • Wire'lara isim vermek için Wire ikonuna uzun süre tıklayarak Net Label aracını kullanabilirsiniz. Tasarımlarınızda ne kadar isim kullanırsanız, devre tasarımı yaparken yolun nereye ait olduğunu o kadar kolay anlarsınız.
  • Köşeleri bol, uzun bir yol çiziyorsanız ve bir noktada hata yaptıysanız, backspace (silme) tuşu ile bir önceki köşeye dönebilirsiniz.
  • PCB'deki devre yolu kalınlığını PCB dosyası açıkken değiştirebilirsiniz. Zamanla hayatınıza girecek anten yolları, differensiyel high speed yollar, yüksek güç geçen yollar gibi kavramların kalınlıklarını schematic üzerinde tanımlayarak PCB tasarımında hata ihtimalini azaltabilirsiniz. Nasıl yapacağınız ihtiyacınız olduğunda (ilerleyen yazılarımda) sizi bulacaktır.